NASI ABSOLWENCI

prof. Krzysztof Matyjaszewski 

(ur. 8 kwietnia 1950 w Konstantynowie Łódzkim) – polski chemik specjalizujący się w chemii polimerów, twórca nowej metody kontrolowanej polimeryzacji rodnikowej z przeniesieniem atomu – ATRP.

W latach 1963–1967 uczył się w Liceum Ogólnokształcącym w Zelowie. Studia magisterskie rozpoczął na Wydziale Chemicznym Politechniki Łódzkiej. W ich trakcie wyjechał na stypendium do Instytutu Petrochemicznego w Moskwie – tam też ukończył studia w 1973.

Po powrocie zatrudnił się w Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN (CBMiM PAN), gdzie w 1976 obronił pracę doktorską Makroestry, pary jonowe i wolne jony w polimeryzacji tetrahydrofuranu. Po uzyskaniu stopnia doktora wyjechał w 1977 na roczny staż na University of Florida. W 1985 uzyskał na Politechnice Łódzkiej stopień naukowy doktora habilitowanego.

22 listopada 1999 uzyskał w Polsce tytuł naukowy profesora. Jest zagranicznym członkiem rzeczywistym PAN. Oprócz pracy na Carnegie Mellon University jest też zatrudniony na ¼ etatu profesorskiego w CBMiM PAN, gdzie co roku prowadzi kilkudniowe warsztaty naukowe o ATRP i innych aktualnych trendach w chemii polimerów.

W 2009 naukowiec został nagrodzony przez Amerykańską Agencję Ochrony Środowiska za opracowanie metody kontrolowanej polimeryzacji rodnikowej z przeniesieniem atomu (ATRP). Matyjaszewski otrzymał Presidential Green Chemistry Challenge Award w kategorii akademickiej.

W 1995 opublikował wraz z Jin-Shan Wangiem artykuł w Journal of the American Chemical Society. Została w nim opisana metoda kontrolowanej polimeryzacji rodnikowej z przeniesieniem atomu (Atom Transfer Radical Polymerization). 

Rodzaj reakcji polimeryzacji o charakterze pseudożyjącym, w którym powstające rodnikowe centrum aktywne jest stabilizowane i kontrolowane przez równowagową reakcję polegającą na przenoszeniu atomu (zwykle halogenu) z udziałem metaloorganicznych kompleksów metali przejściowych.

Mechanizm reakcji

Mechanizm kluczowego etapu ATRP: Pn – wzrastający łańcuch polimeru o stopniu polimeryzacji = n, MyL – związek kompleksowy, z ligandami L i metalem centralnym M pozostającym na stopniu utlenienia yX – atom halogenu, Mon – cząsteczka monomeru.

Krzysztof Matyjaszewski otrzymał doktorat honoris causa na 4 uczelniach:

—2002 – doktorat honoris causa Uniwersytetu w Gandawie

—2006 – doktorat honoris causa Rosyjskiej Akademii Nauk

—doktorat honoris causa Politechniki Łódzkiej

doktorat honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Doctor honoris causa – akademicki tytu honorowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Wyróżnienia prof. Krzysztofa Matyjaszewskiego:

—2004 – Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej za odkrycie nowych metod kontrolowanej polimeryzacji rodnikowej i zastosowanie tych metod w przemyśle

—15 czerwca 2010 – Gutenberg Lecture Award przyznane przez Graduate School of Materials Science w Mainz

—2011 – Nagroda Wolfa w dziedzinie chemii wraz ze Stuartem Ricem i Ching Tangiem.

—2011 – Perła Honorowa Polskiej Gospodarki w kategorii nauka

—2012 – Medal Marii Skłodowskiej-Curie

—2017 – Medal Benjamina Franklina – za wkład w rozwój nowych procesów wytwarzania polimerów